Bilateral, sağ ve sol tarafın ikisini de etkileyen anlamına gelen tıbbi bir terimdir. Bir göz muayenesi notunda kullanıldığında bulgunun her iki gözde görüldüğünü anlatır. Tek başına hastalık adı, belirti, neden veya tedavi yöntemi değildir. İki gözün aynı ölçüde etkilendiği anlamına da gelmez; bulgunun ne ifade ettiği, yanında yazan tanı veya muayene sonucuyla anlaşılır.
Göz muayenesinde bilateral ne demektir?
Muayene notunda ‘bilateral kızarıklık’ yazıyorsa kızarıklık iki gözde de gözlenmiştir. ‘Unilateral’ ise bulgunun yalnızca bir tarafta olduğunu belirtir. Bu sözcükler nerenin etkilendiğini açıklar; nedenini belirlemez.
Örneğin kuru göz; batma, yanma, kızarıklık veya bulanık görmeyle ilişkili olabilir. Graves göz hastalığı ise çoğunlukla iki gözü etkileyebilse de belirtiler bir gözde daha belirgin hissedilebilir. Bu örneklerden hareketle yalnızca ‘bilateral’ ifadesine bakılarak tanı konulamaz.
Bilateral bulgunun belirtileri ve nedeni var mıdır?
Bilateral olmanın kendine özgü bir belirtisi ya da tek bir nedeni yoktur. Hekim, iki gözde hangi bulgunun bulunduğunu değerlendirir: kızarıklık, kuruluk, ağrı veya görme değişikliği gibi belirtilerin her biri farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Ayrıca iki gözde benzer yakınmalar olması, nedenin mutlaka vücudun tamamını etkileyen bir hastalık olduğu anlamına gelmez.
Değerlendirmede yakınmaların ne zaman başladığı, iki gözü aynı anda etkileyip etkilemediği ve eşlik eden bulgular önemlidir. Göz hekimi gerekli gördüğünde görme ve göz yüzeyi muayenesi gibi değerlendirmeler yapabilir.
Bilateral durumların tedavisi nasıl belirlenir?
‘Bilateral tedavisi’ adıyla tek bir tedavi yoktur. Yaklaşım, her iki gözde saptanan asıl duruma göre planlanır. Bu nedenle yalnızca raporda bilateral yazdığı için damla, ilaç veya başka bir uygulamaya başlanmamalıdır. Muayene sonucunu ve önerilen yaklaşımı, değerlendirmeyi yapan göz hekiminden açıklamasını istemek en güvenli yoldur.
Ne zaman acil değerlendirme gerekir?
Bir veya iki gözde ani görme kaybı ya da ani başlayan şiddetli göz ağrısı varsa gecikmeden acil sağlık değerlendirmesi alınmalıdır. Görmede yeni bir karanlık gölge, ışık çakmaları veya ani çift görme de hızlı değerlendirme gerektirir. Aciliyet, bulgunun bilateral olmasından değil, belirtinin niteliğinden ve başlama biçiminden kaynaklanır.
Sık sorulan soru: Bilateral, iki gözün eşit derecede hasta olduğu anlamına mı gelir?
Hayır. Terim yalnızca sağ ve sol gözün ikisinin de etkilendiğini belirtir. Bulguların şiddeti iki göz arasında farklı olabilir; ayrıntı için muayene notunun tamamı değerlendirilmelidir.